история

Jáhán tariyxı, 11 klas, Ergashev Sh., Xodjaev B., Abdullaev J., 2018.

Учебник по истории для 11 класса на каракалпакском языке.

   Jáhán tariyxınıń 1991-jıldan baslanǵan dáwirde dúnyanıń sociallıqsiyasiy hám ekonomikalıq sistemasında úlken ózgerisler júz berdi. Bul dáwirde jámiyet turmısınıń barlıq tarawlarına kúshli tásir kórsetip atırǵan faktor ilimiy-texnikalıq revolyuciyanıń jańa bashqıshı-kompyuterxabar revolyuciyası boldı. Bul revolyuciyanıń tásiri astında rawajlanǵan mámleketlerde civilizaciyanıń industrial basqıshınan postindustrial, xabar basqıshına ótiw baslandı.
Bul sabaqlıq usı dáwir waqıyaların bayan etiw menen birge, jámiyet rawajlanıwınıń házirgi basqıshın talqılaw hám ǵárezsiz turmısqa qadem qoyıw aldında turǵan siz oqıwshılarǵa óz turmıslıq keleshegińizdi belgilep alıw imkanın beriwshi bilimlerdi qáliplestiredi. Bul bilimler jáhán xalıqları mádeniyatınıń hár biri ózine tán tabılmas ekenligi, gumanizm, watandı sú yiwshilik principleri, puqaralıq jámiyeti hám huqıqıy mámleket ideyalarına tiykarlanǵan insaniylıq qádriyatlardı ańlawǵa kómek lesedi.
Jámiyet rawajlanıwınıń áhmiyetli nızamlılıqların bilip alıw, rawajlanıwdıń ózine tán jolların túsiniw hám keleshek haqqında túsiniklerge iye bolıw imkanın beredi. Siz alǵan bilimler, sonday-aq, aldıńǵı mámleketlerdiń tariyxıy tájiriybesin Ózbekstanǵa dóretiwshilik penen qollanıwǵa járdem beredi.

Özbegistanyň taryhy, 11 synp, Joraýew N., Zamanow A., 2018.

Учебник по истории для 11 класса на туркменском языке.

  XX asyryň soňky ýyllarynda we XXI asyryň başynda Özbegistanyň taryhy üçin bütinleý täze sahypa açyldy. Ol taryhy döwür hökmünde düýpli öwrülişik hadysasyny başlap berdi. Özbegistanyň sowet ulgamy şertindäki ahyrky ýyllary we özbaşdak ösüş döwri halkymyzyň birnäçe müň ýyllyk taryhynda özüniň mazmuny, düýp esasy, prosesleriň çaltlygy, waka-hadysalaryň okgunlylygy bilen aýratyn tapawutlanýar.
Derslikde Özbegistanyň döwlet garaşsyzlygyny gazanmagy, täze jemgyýete geçiş döwründe syýasy özgertmeleriň amala aşyrylmagy, Özbegistanda hukuk demokratik döwlet gurulmagy, raýat jemgyýetiniň şekillendirilmegi, ykdysady özgertmeleri çuňlaşdyrmaga degişli çäreler, ruhy taýdan päkleniş we milli gymmatlyklaryň dikeldilmegi hem-de Özbegistanyň dünýä bileleşiginden mynasyp orun almagy ýaly meseleler mümkingadar öz beýanyny tapdy.

Dünýä taryhy, 11 synp, Ergaşew Ş., Hodjaýew B., Abdullaýew J., 2018.

Учебник по истории для 11 класса на туркменском языке.

  Dünýä taryhynyň 1991-nji ýyldan başlanan döwründe dünýäniň sosial-syýasy we ykdysady sistemasynda uly özgerişler bolup geçdi. Bu döwürde jemgyýetiň ähli ugurlaryna güýçli täsir eden faktor ylmy-tehniki rewolýusiýanyň täze basgançagy – kompýuter-habar rewolýusiýasy boldy. Bu rewolýusiýanyň täsirinde ösen döwletlerde siwilizasiýa industrial basgançakdan postindustrial, habar basgançagyna geçip başlady.
Bu derslik şu döwrüň wakalaryny beýan etmek bilen bilelikde, jemgyýetiň ösüşiniň häzirki basgançagyny analiz etmek we özbaşdak durmuşa gadam goýmagyň öňi syrasynda duran Siz okuwçylara özüňiziň durmuş gelejegiňizi belgiläp almak mümkinçiligini berýän bilimleri şekillendirer. Bu bilimler dünýä halklarynyň medeniýetiniň her biri özboluşly täsinligini, gumanizm we watançylyk prinsipleri, raýatlyk jemgyýeti we hukuky döwlet taglymlaryna esaslanan umumynsany gymmatlyklary düşünmäge kömek berer. Jemgyýetiň ösüşiniň möhüm kanunlaryny bilmeklik, ösüşiň özboluşly ýollaryny düşünmäge we öz gelejegi hakyndaky düşünjelere eýe bolmaga mümkinçilik berýär. Şeýle hem, alan bilimleriňiz öňdebaryjy döwletleriň taryhy tejribesini Özbegistanda döredijilikli ulanmaga kömek berýär.

Таърихи Ўзбекистон, 10 синф, Раҷабов Қ., Замонов А., 2017.

Учебник по истории для 10 класса на таджикском языке.

   Таърих ба халқ сабақ ва маърифат медиҳад. Таърихро наомӯхта, ояндаро дарк карда намешавад. Ҳар як инсон, ҳар як халқ гузашта ва саргузашти худро ба воситаи дақиқназарона хондану омӯхтан ва мутолиаи китобҳои таърихии аз тарафи аҷдод офаридашуда дониста мегирад. Таърих маҳсули ниҳоят нодир ва муъҷизавии ақлу идрок ва тафаккури инсон аст, ки бо қудрати маънавӣ ва кӯмаки он мо ба тамоми саргузаштҳои одамон ҳамдаму ҳамнафас мегардем, тамоми ҳаяҷону силсилаи асрҳои сипаришуда, муборизаву зиддиятҳоро пеши назар ҷилвагар месозем. Инсон аз таърих таълиму тарбия мегирад, таърих сабақи калон мегардад. Қисмати миллате, ки аз сабақҳои таърих барои худ хулосаи зарурӣ набаровардааст, дирӯзи худро хуб намедонад, худ аз худ равшан аст.

Таърихи ҷаҳон, 10 синф, Эргашев Ш., Хоҷаев Б., Абдуллоев Ҷ., 2017.

Учебник по истории для 10 класса на таджикском языке.

   Он даври таърихи инсоният, ки аз итмоми Ҷанги якуми ҷаҳон – соли 1918 оғоз шуда, то имрӯзро дарбар мегирад, «Таърихи навтарин» ном бурда мешавад. «Таърихи навтарин» дар тараққиёти ҷамъияти инсонӣ ҳамчун даври гузариш аз тамаддуни (сивилизатсияи) индустриалӣ ба тамаддуни постиндустриалӣ таъриф дода мешавад.
Дар даври таърихи навтарин метавон се зинаи нисбатан мустақилро ҷудо намуда нишон дод. Зинаи якум солҳои 1918 – 1945 – даври оғозшавии бӯҳрони иҷтимоӣ-сиёсии ҷамъияти индустриалист. Ин бӯҳрон дар ду ҷанги ҷаҳонӣ, инқилобҳои сотсиалистӣ ва миллӣ-озодихоҳӣ, қарор ёфтани сохтори тоталитарии Германия, Италия, Япония, СССР, пурзӯршавии зиддиятҳои иҷтимоӣ намоён шуд. Мазмуни ин зинаро муборизаи байни ду модели асосии тараққиёти ҷамъият – сохторҳои либералӣ-демократӣ ва тоталитарӣ ташкил медиҳад.

Ózbekistan tariyxı, 10 klas, Rajabov Q., Zamonov A., 2017.

Учебник по истории для 10 класса на каракалпакском языке.

   Tariyx xalıqqa sabaq hám bilim beredi. Tariyxtı úyrenbey turıp, keleshekti bilip bolmaydı. Hárbir insan, hárbir xalıq óz ótmishin hám keshirmelerin ata-babaları tárepinen jaratılǵan tariyxıy kitaplardı dıqqatlılıq penen oqıw, úyreniw arqalı bilip aladı. Tariyx insan aqıl-oyı hám oylawınıń sonday bir ájayıp hám káramatlı jemisi bolıp, onıń ruwxıy qúdireti hám járdemi menen biz barlıq ótmish zamanlardıń adamlarına sırlas, muńlas bolamız, ótken ásirler dizbegin pútkil keshirmeleri, gúresleri, qarama-qarsılılıqları menen kóz aldımızda sáwlelendiremiz. Insan tariyxtan tálim-tárbiya aladı, tariyx úlken sabaq beredi. Tariyx sabaqlarınan ózine tiyisli juwmaq shıǵara almaǵan, ótken kúnin jaqsı bilmegen millettiń keleshegi ózózinen belgili.

Jáhán tariyxı, 10 klas, Ergashev Sh., Xodjayev B., Abdullayev J., 2017.

Учебник по истории для 10 класса на каракалпакском языке.

   Isaniyat tarixında Birinshi Jáhán urısınıń juwmaǵı – 1918-jıldan baslanıp, házirgi kúńge shekemgi dáwiri «Еń jańa tariyx» dep ataladı. «Еń jańa tariyx» insan jámiyeti rawajlanıwında industrial sivilizaciyadan postindustrial sivilizaciyaga ótiw dáwiri sıpatında qaraladı. Еń jańa dáwir tariyxında salıstırmalı ǵárezsiz bolǵan úsh basqıshtı ajıratıp kórsetiw múmkin.

Dúnya dinleri tariyxí, 10 klas, Islomov Z., Rahimjonov D., Najmiddinov J., 2017.

Учебник по истории для 10 класса на каракалпакском языке.

   Din ázelden adamlardı hámiyshe jaqsılıqqa, tuwrı islerge shaqırǵan. Oraylıq Aziya xalıqları sıyınıp kelgen islam dini joqarı insanıy pazıyletlerdiń qáliplesiwine xızmet etken. Din insaniyattıń ruwxıy dúnyası menen tıǵız baylanıslı bolıp, onıń sociallıq turmısında bárháma onıń menen birge bolıp kelgen.
Dindi úyreniw bul insannıń ruwxıy dúnyasın úyreniw bolıp tabıladı. Diniy derekler ózinde insaniyat tariyxında bolıp ótken ibratlı waqıyalardı jámlegen bolıp, olar adamlardı ádep-ikramlılıqqa tárbiyalawda áhmiyetli orın tutadı. Bul bolsa insannıń ómir soqpaqlarında adaspawı, jaqsı-jaman, aq-qaranı ańlap jetiwi hám de aqıllılıq penen ómir súriwi ushın tiykarǵı qural bolıp xızmet etedi. Nátiyjede insannıń turmıs tárzi jaqsılanıp, jámiyet te rawajlanadı.